فان كنت بالشّورى ملكت امورهم فكيف بهذا و المشيرون غيّب و ان كنت بالقربى حججت خصيمهم فغيرك اولى بالنّبىّ و اقرب قوله : * ( وَإِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ ) * ، گفت : ياد كن اى محمّد چون ما گرفتيم عهدى و پيمانى ( 1 ) از پيغمبران ( 2 ) به آن كه وفا كنند به تبليغ ( 3 ) ، و بعضى به بعضى بشارت دهند ، و يكديگر را تصديق كنند . * ( وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ ) * ، و از تو اى محمّد همين عهد بستديم ، و از نوح و از ابراهيم و موسى و عيسى . و اين پيغامبران ( 4 ) را براى آن تخصيص كرد كه اينان اصحاب شرايع و كتباند ، و پيغامبران اولوا العزم ( 5 ) اند و با پيغامبر ( 6 ) [ 242 - پ ] امامانند . * ( وَأَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً ) * ، و از ايشان عهدى بستديم سطبر ، يعنى عهدى محكم . قتاده روايت كرد از حسن از ابو هريره كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و على إله - گفت : من اوّل پيغامبرانم در خلقت ، و آخر ايشانم در بعثت ، و ذلك قوله - عزّ و جلّ : * ( وَإِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ ) * - الاية . * ( لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ ) * ، اين براى آن كرد تا بپرسد ( 7 ) صادقان را از صدقشان . * ( وَأَعَدَّ لِلْكافِرِينَ عَذاباً أَلِيماً ) * ، و بجارده ( 8 ) و نهاده است براى كافران دوزخ ( 9 ) عذابى مولم ( 10 ) موجع . * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّه عَلَيْكُمْ ) * ، حق تعالى گفت : اى گرويدگان ياد كنى نعمت خداى بر شما . * ( إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ ) * ، چون لشكرها به شما آمدند . * ( فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً ) * ، ما بر ايشان بادى فرستاديم و لشكرى كه شما نمىديدى از فريشتگان ، و اين در كارزار احزاب بود چون مدينه را حصار دادند و رسول - عليه السّلام - فرمود ( 11 ) تا خندقى ( 12 ) بكندند ( 13 ) گرد مدينه به اشارت سلمان كه او گفت : يا

--> ( 1 ) . آج ، لب : ما گرفتيم عهد و پيمان . ( 2 ) . آط ، آج ، لب ، مش : پيغامبران . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها رسالت . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : اين پنج پيغامبر . ( 5 ) . آب ، آج ، لب ، كا : اولوا العزم . ( 6 ) . آط ، آب ، آج ، لب : پيغامبران ، مش : پيغمبران . ( 7 ) . آب : بپرسند . ( 8 ) . آب ، آج ، لب : بچارده است . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد . ( 10 ) . مش و . ( 11 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا : بفرمود . ( 12 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : خندق . ( 13 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش از .